گزارش فارس از دومین ارگ بزرگ ایران
ارگ "گوگد" بزرگ‌ترین بنای خشتی ایران پس از ارگ بم

خبرگزاری فارس: ارگ گوگد از جمله جاذبه‌های توریستی استان اصفهان است که بزرگ‌ترین بنای خشتی ایران پس از ارگ بم محسوب می‌شود.

خبرگزاری فارس: ارگ "گوگد" بزرگ‌ترین بنای خشتی ایران پس از ارگ بم

به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، این ارگ که یکی از بناهای قدیمی و دیدنی شهرستان گلپایگان در استان اصفهان است در پنج کیلومتری جاده گلپایگان به تهران و در شهری به نام گوگد (از شهرهای حومه گلپایگان) واقع شده است.

این بنا یکی از بزرگ‌ترین بناهای خشت و گلی ایران است که به شماره ۲۵۷۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و تاریخ ساخت آن به حدود 400 سال پیش باز می‌گردد.

تنها سند مکتوبی که از این بنا موجود است متعلق به حدود 140 سال پیش است که نشان می‌دهد نصف بنای ارگ توسط شخصی به نام علیخان بختیاری به عنوان مهریه به همسرش واگذار شده و از آن‌ پس‌ به‌ عنوان‌ ارگ‌ علیخانی‌ نامیده‌ شده‌ است.

ارگ‌ گوگد و شهر گلپایگان‌ در مسیر جاده‌ معروف‌ ابریشم‌ که‌ جاده‌ اصلی‌ تجاری‌ دوران‌ قدیم‌ بوده‌ قرار داشتند، در شهر گلپایگان‌ مناری‌ به‌ ارتفاع‌ 18 متر وجود دارد که‌ در دوران‌ گذشته‌ شعله‌های‌ فروزان‌ آن‌ در شب‌ها راهنمای کاروانیان بوده و به همین مناسبت به فانوس صحرا شهرت دارد.

ارگ‌ گوگد در زمان‌ صلح‌ به‌ عنوان‌ کاروان‌سرا مورد استفاده‌ قرار می‌گرفته‌ و با توجه به‌ وضع‌ و موقعیت‌ ویژه‌ خود نسبت‌ به‌ کاروان‌سراهای مجاور، محل‌ استراحت‌ کاروان‌ تجار سرشناس‌ و یا حاکمان‌ و والی‌های‌ سایر ایالات‌ ایران‌ بوده‌ است‌ و آقا محمدخان‌ قاجار نیز در لشگرکشی‌های‌ خود چند روزی‌ را در این‌ محل‌ استراحت‌ کرده‌ است.

این ارگ در زمان‌ جنگ‌ و حمله‌ اشرار به‌ عنوان‌ دژ نظامی‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گرفته‌ و در بالای‌ درب‌ ورودی‌ شمالی‌ قسمتی‌ به‌ عنوان‌ شاه‌نشین‌ وجود داشته‌ است‌ که‌ هم‌اکنون‌ به‌ عنوان‌ سوئیت‌ ویژه‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد و حوض‌ آبی‌ در این‌ شاه‌نشین‌ وجود دارد که‌ هر زمان‌ درب‌ توسط‌ مهاجمین‌ آتش‌ زده‌ می‌شد محافظان‌ با تخلیه‌ آب‌ حوض‌ آتش‌ را خاموش‌ می‌کرده‌اند.

همچنین‌ سوراخ‌هایی‌ روی‌ دیوارهای‌ مرتفع‌ وجود دارد که‌ از آن‌ به‌ عنوان‌ سیستم‌ امنیتی‌ هشدار‌دهنده‌ استفاده‌ می‌شده، به‌ این‌ صورت‌ که‌ کبوترهایی‌ را در این‌ سوراخ‌ها اسکان‌ می‌داده‌اند که‌ شب‌ها با بی‌قراری‌ و سر و صدای‌ این‌ کبوتران‌ متوجه‌ ورود مهاجمان‌ توسط‌ قلاب‌ و یا نردبان‌ می‌شدند، از طرفی‌ چاهی‌ در قسمت‌ جنوب‌ شرقی‌ ارگ‌ وجود دارد که‌ ذخیره آب برای برای‌ روزهای‌ مقاومت‌ بوده است.

بر روی درب‌ ورودی‌ دو درکوب‌ وجود دارد که‌ کوبه بزرگ‌تر را مردکوب‌ و کوچک‌تر را زن‌کوب‌ می‌نامیده‌اند و برعکس‌ بقیه‌ مناطق‌ ایران‌ زن‌کوب‌ در سمت‌ راست‌ قرار گرفته‌ است.

وجود بناهایی در اطراف ساختمان‌ ارگ‌، فضای‌ باز در وسط و‌ وجود طبقات‌ پایین‌ و بالا نشان‌ از معماری‌ کاروان‌سرایی آن و بیان‌گر رعایت‌ نظام‌ طبقاتی‌ در اجتماع‌ آن‌ روز است‌ به‌ این‌ صورت‌ که‌ استر و استربانان‌ در طبقه‌ پایین‌ و در مجاورت‌ هم‌ و بازرگانان‌ و افراد شاخص‌ در طبقات‌ بالا مسکن‌ می‌گزیده‌اند که‌ این‌ فضاها پس‌ از بازسازی‌ هم‌ اینک‌ به‌ عنوان‌ مهمان‌سرا با امکانات‌ مدرن‌ شامل‌ سوییت‌های‌ زیبا با سرویس‌های‌ بهداشتی، رستوران، چایخانه‌ سنتی، فروشگاه‌ و نمایشگاه‌ صنایع‌ دستی، سالن‌های‌ مختلف‌ و مجموعه‌ای‌ از مکان‌های تاریخی‌ و تفریحی‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ و همه‌ روزه‌ پذیرای‌ گردشگران‌ ایرانی‌ و خارجی‌ است.

*‌ ارگ شیخ‌بهایی دارای برج‌هایی نادر است

ارگ شیخ بهایی از دیگر ارگ‌های تاریخی استان اصفهان در شهرستان نجف‌آباد واقع است و از شش برج کبوترخانه تشکیل شده است.

این برج‌ها جزو آثار نادر کشور است که همانند آنها را تنها در شهر تبریز می‌توان دید و این به علت تعداد برج‌های آن است.

در واقع ارگ شیخ‌بهایی مجموعه‌ای بی‌نظیر از برج و بارو با هفت برج منفرد از هم و با ارتفاع حدود 14 متر است که با دیواری کاه‌گلی با ارتفاع چهار متر بهم وصل شده‌اند.

‌تقسیم‌بندی برج‌ها در زوایا و اضلاع دیوارها و نیز سر در ورودی این مجموعه منظره زیبایی را به وجود آورده که به وسیله هشتی و اتاق‌هایی در بالا، پایین و زیرزمین ورود به ارگ را ممکن می‌سازد.

ارگ شیخ بهایی یا همان «هفت برج خارون» در گذشته به منظور فراهم کردن کودهای حیوانی پرندگان احداث شده و برای مصارف کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گرفت که در سال‌های اخیر رو به نابودی و تخریب بود اما اکنون بازسازی، تعمیر، مرمت و ثبت ملی شده و شامل فضای سبز، آب‌نما، چا‌ی‌خانه سنتی و محوطه‌ای چشمگیر با کاربری فرهنگی تفریحی است.

انتهای پیام/غ10